اثرات يک برنامه جامعه محور قلب سالم در افزايش فعاليت بدني زنان:
کارآزمايي شاهد دار تصادفي با هدايت پژوهش مشارکتي جامعه محور
فرحناز آبادي پور1، مهناز آبادي پور1، حکيمه آبادي2، خديجه آيتي نژاد1، فاطمه احتشامي1، شيرين اصفهاني3، محبوبه افنداک1، سيد رضا امامي4، زهرا اميري2، فاطمه بهراميان2، بهنوش بنه گزي1، رها پازکي4، فاطمه تمجيدي1، اعظم توانايي مقدم3، زبيده جرجم پور1، زهرا جعفري1، سکينه جوهر زاده1، بتول حاجب زاده1، فاطمه حاجب زاده1، مريم حبيبي1، صديقه حيدري1، سکينه خالق پناه1، مهنوش خاکزاد2، زهرا خسروي زادگان2، سارا درم سرا1، امينه دشتي1، صغرا دشتي1، کبري دهبيدي1، مهناز دهداران1، زهرا دهقان1، نغمه دهقاني1، کتايون رئيسي3، اسما راستگونژاد1، پريا ربيعيان2، صديقه رحمانيان1، سلطان بي بي رضا نيا جهرمي1، معصومه رضايي1، سيما رضوان زاده1، عليرضا رهبر2، شهناز زارع زاده1، مژده زنده بودي1، ماه نسا سبب ساز1، تهمينه سرکاري3، زهرا سنجيده2، نسرين سيد نظامي4، عصمت شاکردرگاه3، محبوبه شانشين2، معصومه شباني1، اعظم شريفي1، زهرا شولي1، محدثه شيخياني1، محمد رضا صالحي2، سوسن صدري2، شهربانو صمصامي1، الهام صيدالي2، زهرا عالي زاده1، ليلا عباسي راد1، زهرا عرفان3، سيده مريم عطايي1، سارا علمدار بوشهري1، سعادت فراش بندي1، سميه فراش بندي1، فاطمه فرجان صبح1، خديجه فرجي ماشاالله1، سيده مرضيه قائم مقامي1، کبري قربانپور1، صديقه قنبر پور1، معصومه کدخدايي2، زهرا کشاورز خواه1، مهناز کمالي1، مرضيه گلافان1، مليحه گلافان1، اسما لک1، محمد مهدي محمدي2، سلوه محمودي1، شيوا مصدق زاده2، اعظم مظلومي1، زهرا ملاح زاده1، بتول موسوي نژاد1، رامين ناصحي فر2، طيبه سادات ناصري1، عاطفه ناصري1، ايرج نبي پور4، فاطمه نجفي زاده3، مهناز نداف آزاد3، صغري نداف آزاد1، مهناز نداف آزاد1، فريده نظري2، حسن نيکخواه2، خديجه هلالي1، نغمه هنرمند2، ملکه هوشمندي1.
1مشارکين مردمي، 2مشارکين دانشگاهي، 2مشارکين کميسيون بانوان استانداري، 4مشارکين پژوهشگر (بر اساس حروف الفبا)
چکيده :
زمينه: بيماريهاي قلبي عروقي اولين عامل مرگ زنان در بسياري نواحي جهان هستند. ميزان عدم تحرک بدني و تغذيه ناسالم که دو عامل از مهمترين عوامل خطر بيماريهاي قلبي عروقي در زنان هستند، قابل توجه است. اين مطالعه به آزمون اثربخشي يک برنامه جامعه محور اصلاح شيوه زندگي در افزايش ميزان فعاليت بدني در کارآزمايي شاهد دار تصادفي شدهاي به کمک پژوهش مشارکتي جامعه محور (CBPR) ميپردازد.
مواد و روشها: مجموع 335 زن 25 تا 64 ساله سالم که به وسيله نمونهگيري تصادفي چند مرحلهاي طبقهاي- خوشهاي در شهر بوشهر انتخاب شده بودند به دو گروه مداخله و شاهد تقسيم شدند. گروه مداخله يک برنامه اصلاح شيوه زندگي 8 هفتهاي را جهت افزايش ميزان فعاليت بدني بر اساس برنامه بومي شدهاي با اقتباس از برنامه «تحرک را انتخاب کنيد»، يک برنامه فعاليت بدني سازمان قلب امريکا ويژه زنان دريافت نمودند. راهنماي چاپي و صوتي مربوط به بسته آموزشي همراه با موسيقي و نحوه استفاده عملي از برنامه توسط 53 آموزش دهنده مردمي از انجمنهاي غير دولتي و سازمانهاي جامعه محور در مراجعات هفتگي خانه به خانه به گروه مداخله داده شد.
يافتهها: از ميان شرکت کنندگان، درصدي که داشتن فعاليت بدني را (حداقل 30 دقيقه
فعاليت بدني متوسط براي حداقل 5 روز هفته يا حداقل 20 دقيقه فعاليت بدني شديد براي
حداقل سه روز هفته) گزارش نمودند از 3% و 7/2% در ابتداي مطالعه به 4/13% و 3%
(0001/0> P) در انتهاي مطالعه به ترتيب در گروه مداخله و شاهد افزايش يافت. شرکت
کنندگان در گروه مداخله دقايق فعاليت بدني بيشتري را در هفته (ميانگين: 81/139،
خطاي استاندارد: 35/23) نسبت به زنان گروه شاهد (ميانگين: 14/40، خطاي استاندارد:
65/12) در هفته هشتم (0001/0> P) نشان دادند. گروه مداخله ميزان کاهش قابل توجهي در
فشار خون سيستولي (کاهش 10 ميلي متر جيوه) نسبت به گروه شاهد (افزايش 2 ميلي متر
جيوه) نشان دادند. ميانگين رتبهها براي اطلاعات قلبي عروقي پس از پايان مطالعه در
گروه مداخله و شاهد به ترتيب 91/198 و 77/135 بود (0001/0> P).
نتيجه گيري: مداخله بر اساس روش CBPR (Community-based participatory research)
ميتواند در کوتاه مدت براي تغيير فعاليت بدني در زنان اثربخش باشد. توسعه فرايند
مشارکتي براي حمايت از ارائه برنامه هاي اصلاح شيوه زندگي، راهکار مراقبت بهداشتي
قابل انجام و موثري براي ارتقاء سلامت قلب و عروق است.
واژگان کليدي: CBPR، سلامت قلب، فعاليت بدني، زنان، قلبي عروقي
